Blog
Truskawki po zbiorach
Najczęstsze choroby jabłoni to parch jabłoni, mączniak prawdziwy, zgnilizna owoców i rak drzew owocowych, a wśród szkodników najwięcej strat powodują mszyca jabłoniowo-babkowa, owocnica jabłkóweczka i przędziorek chmielowiec. Wczesne rozpoznanie objawów i regularna profilaktyka - odpowiednie opryski, nawadnianie i nawożenie - pozwalają ograniczyć straty w plonie nawet o kilkadziesiąt procent. Więcej praktycznych wskazówek dla sadowników znajdziesz na naszym blogu.
Najczęstsze choroby jabłoni
Parch jabłoni (Venturia inaequalis)
To najpowszechniejsza choroba grzybowa jabłoni w Polsce, rozwijająca się szczególnie w wilgotne, deszczowe wiosny.
Objawy:
- oliwkowo-brunatne, aksamitne plamy na liściach,
- spękana, korkowata skórka na owocach,
- przedwczesne opadanie liści przy silnym porażeniu.
Zwalczanie: opryski zapobiegawcze fungicydami (np. na bazie captanu) wykonane od momentu pękania pąków, powtarzane w okresach wilgotnej pogody, oraz usuwanie opadłych liści jesienią, w których zimują zarodniki grzyba.
Mączniak prawdziwy jabłoni (Podosphaera leucotricha)
Objawy:
- biały, mączysty nalot na młodych liściach i pędach,
- zahamowanie wzrostu pędów, ich skręcanie i usychanie,
- porażone pąki kwiatowe zamierają lub dają zdeformowane kwiaty.
Zwalczanie: wycinanie porażonych pędów wczesną wiosną (przed kwitnieniem), opryski siarkowe lub innymi fungicydami zalecanymi do zwalczania mączniaka, dbanie o przewiewność korony.
Zgnilizna owoców (Monilinia fructigena)
Objawy:
- brązowe, gnijące plamy na owocach, szybko obejmujące cały owoc,
- charakterystyczne, koncentrycznie ułożone, kremowe skupiska zarodników na powierzchni,
- zmumifikowane owoce pozostające na drzewie przez zimę - źródło infekcji na kolejny sezon.
Zwalczanie: systematyczne usuwanie porażonych i opadłych owoców, unikanie uszkodzeń mechanicznych i uszkodzeń po owocnicy (które ułatwiają infekcję), opryski fungicydami w okresie dojrzewania owoców.
Rak drzew owocowych (Nectria galligena)
Objawy:
- wgłębione, otoczone wałem kalusa rany na pniu i konarach,
- obumieranie kory wokół rany, czasem sączący się z niej płyn,
- osłabienie i zamieranie porażonych gałęzi.
Zwalczanie: wycinanie porażonych fragmentów do zdrowej tkanki, zabezpieczanie ran środkami grzybobójczymi, unikanie sadzenia w podmokłych, słabo przewiewnych miejscach. Jeśli po wycięciu porażonych konarów chcesz odmłodzić drzewo lub zastąpić odmianę podatną na choroby, zobacz nasz poradnik o tym, jak szczepić drzewa owocowe.
Więcej artykułów o uprawie i pielęgnacji roślin znajdziesz w kategorii Poradniki.
Najczęstsze szkodniki jabłoni
Mszyca jabłoniowo-babkowa
Objawy: skręcone, pomarszczone młode liście i pędy pokryte lepką rosą miodową, na której rozwija się czarny grzyb sadzakowy.
Zwalczanie: opryski przygotowane na bazie olejów parafinowych wczesną wiosną (faza „zielonego pąka”), wspieranie naturalnych wrogów mszyc (biedronki, złotooki), w razie silnego nasilenia - środki owadobójcze.
Owocnica jabłkóweczka (Cydia pomonella)
Objawy: otwory wgryzowe w owocach z widocznymi odchodami (tzw. „robaczywe jabłka”), przedwczesne opadanie porażonych owoców.
Zwalczanie: monitoring lotu motyli za pomocą pułapek feromonowych, opryski w momencie szczytu wylotu gąsienic, zakładanie opasek łownych na pniu.
Przędziorek chmielowiec
Objawy: drobne, jasne przebarwienia (nakłucia) na liściach, delikatna pajęczynka na spodniej stronie liści przy silnym porażeniu, przedwczesne brunatnienie i opadanie liści w upalne, suche lata.
Zwalczanie: opryski akarycydami w okresie nasilenia populacji, nawadnianie w suszy (osłabione, przesuszone drzewa są bardziej podatne), unikanie nadmiernego stosowania insektycydów niszczących naturalnych wrogów przędziorka.
Ślimaki
Szczególnie groźne dla młodych sadzonek i siewek jabłoni - mogą całkowicie zniszczyć młode pędy i liście tuż po posadzeniu drzewka.
Zwalczanie: granulowane preparaty na bazie fosforanu żelaza rozsypywane wokół młodych drzewek, usuwanie kryjówek (np. desek, kamieni) w pobliżu nasadzeń.
Profilaktyka - jak ograniczyć ryzyko chorób i szkodników
- Prawidłowe nawadnianie - nawadnianie kropelkowe utrzymuje stałą wilgotność gleby bez zamaczania liści, co ogranicza rozwój chorób grzybowych (w przeciwieństwie do podlewania „z góry”).
- Odpowiednie nawożenie - dobrze odżywione drzewo (np. materią organiczną typu biohumus) ma wyższą naturalną odporność na infekcje i szybciej regeneruje się po ataku szkodników.
- Cięcie i przerzedzanie korony - lepszy przepływ powietrza skraca czas utrzymywania się wilgoci na liściach, co utrudnia rozwój parcha i mączniaka.
- Higiena sadu - regularne usuwanie opadłych liści, zmumifikowanych owoców i wycinanie porażonych pędów ogranicza źródła infekcji na kolejny sezon.
- Opryski profilaktyczne - wykonywane zgodnie z fazami rozwojowymi drzewa (pękanie pąków, przed kwitnieniem, po kwitnieniu) są skuteczniejsze niż interwencja dopiero po pojawieniu się objawów.
Najczęściej zadawane pytania
Jak rozpoznać parch jabłoni? Po oliwkowo-brunatnych, aksamitnych plamach na liściach oraz spękanej, korkowatej skórce na owocach - to najbardziej charakterystyczne objawy tej choroby grzybowej.
Kiedy opryskiwać jabłonie na choroby grzybowe? Pierwsze opryski wykonuje się już w fazie pękania pąków, kolejne przed kwitnieniem i po kwitnieniu, a częstotliwość zwiększa się w wilgotne, deszczowe okresy sprzyjające rozwojowi grzybów.
Jak pozbyć się mszyc na jabłoni w sposób naturalny? Można wspierać naturalnych wrogów mszyc (biedronki, złotooki) oraz stosować opryski na bazie olejów parafinowych wczesną wiosną, zanim populacja mszyc się rozrośnie.
Czy ślimaki mogą zaszkodzić jabłoni? Tak - szczególnie młodym sadzonkom i siewkom, którym ślimaki potrafią zniszczyć pędy i liście tuż po posadzeniu. Dojrzałym drzewom zagrażają w znacznie mniejszym stopniu.
Podsumowanie
Najwięcej strat w uprawie jabłoni powodują parch, mączniak prawdziwy, zgnilizna owoców oraz szkodniki takie jak mszyca jabłoniowo-babkowa i owocnica jabłkóweczka. Klucz do zdrowego sadu to profilaktyka - regularne opryski dopasowane do fazy rozwoju drzewa, prawidłowe nawadnianie i nawożenie oraz systematyczne usuwanie porażonych fragmentów rośliny.
